Tarihteki Salgınlar-M. Besim Taş Marmara Tıp

Büyük Atina Salgını:

MÖ. 430 yılında başladığı düşünülen bu salgının 100.000 civarı insanın ölümüne sebep olduğu düşünülüyor. Thukydides’e göre bu salgın Etiyopya’da başlayıp hızlı bir şekilde Atina’ya yayılmıştır. Söz konusu salgınla ilgili en yaygın görüş “Rickettsia prowazeki”nin bakterisinin neden olduğudur.

Antonine salgını:

Roma imparatoru Marcus Aurelius Antoninus döneminde MS. 162 yılında Perslere karşı Doğu’ya sefere çıkılmıştır. Doğu’daki seferden dönen ordu hastalığı önce Anadolu’ya sonra Yunanistan’a en son da Roma’ya kadar yaymıştı. Etiyopya’dan yayıldığı düşünülen bu salgın 165-180 yılları arasında yaklaşık 5 milyon kişinin ölümüne sebep oldu. Salgının ekzantematöz tifüs, çiçek ya da hıyarcıklı veba olabileceğine ilişkin görüşler ortaya atılmıştır.

Justinian Vebası:

Bizans imparatoru Justinian I zamanında 541 yılında başlayan 1. Veba Salgını aralıklarla 750 yılına kadar sürmüştür. Çin ve Hindistan’da başladığı düşünülen bu salgın önce Mısır’a oradan da Bizans’a yayılmıştır. Bu salgında yaklaşık 50 milyon insan hayatını kaybetmiştir. Salgına Yersinia Pestis bakterisi sebep olmuştur.

Japonya Çiçek Salgını:

735 yılında Japonya’da başlayan bu salgında yaklaşık 1 Milyon kişi hayatını kaybetmiştir. Variola major virüsü salgının sebebidir.

Kara Ölüm:

Büyük Veba Salgını olarak bilinen bu salgına Yersinia Pestis bakterisinin neden olduğu düşünülmektedir. Pireler üzerinden taşınan bakteri Moğolistan’daki tarım arazilerinin sürülmesiyle Çin’e, ticaret yolları ve Moğol orduları aracı Ceneviz kentlerine yayılmıştır. Hastalıktan kurtulmak için kaçan Cenevizliler hastalığı Avrupa’ya taşımışlardır. 1347-1351 yılları arasındaki bu salgında 200 milyon civarı insan hayatını kaybetmiştir. Hastalık pire ısırığıyla ve damlacık yoluyla bulaşıyordu.

Çiçek Salgınları:

Epidemiler halinde ortaya çıkan çiçek salgınları Afrika, Asya, Amerika ve Afrika ve Avustralya’da toplamda 50 miyonun üstünde ölüme yol açmıştır. 1967’de başlayan Global Smallpox Eradication Program ile 1977 yılında çiçek hastalığı eradike edilmiştir.Yakın temas ve damlacık yoluyla bulaşıyordu.

Kolera salgınları:

İlki 1817 yılında Hindistan’da başlayan ve sonuncusu 1961 yılında Endonezya’da başlayıp halen devam eden 7 kolera salgınında toplamda 2 milyonun üstünde insan hayatını kaybetmiştir. Hastalığa sebep olan Vibrio cholerae bakterisidir. Kontamine yiyecek ve içeçeklerden bulaşmaktadır.

Rus Gribi:

1889 yılında Rus İmparatorluğunun Bukhara şehrinde başlayan salgın kısa sürede dünyaya yayılmıştır. Yaklaşık 1 milyon kişinin ölümüne sebep olan salgının sebebi Influenza A virüsünün H2N2 suşudur.

İspanyol Gribi:

1918 yılında başlayan salgın dünya nüfusunun üçte birini etkilemiştir. 20-50 milyon insanın ölümüne sebep olmuştur. Influenza virüsü salgının sebebidir. Diğer Influenza salgınlarından farklı olarak yaşlı ve çocukları etkilemek yerine genç ve yetişkin ölümlerine sebep olmuştur.

Asya gribi:

Singapur’da 1957 yılında başlayan bu salgın 1.1 mlyon insanın ölümüne sebep olmuştur. Bu salgına da Rus Gribi’ndeki gibi Influenza virüsünün H2N2 suşu neden olmuştur.1918 gribinin aksine teknolojik gelişmelerin sayesinde erkenden tespit edilmiş olması çok daha yüksek ölüm oranlarının önüne geçmiştir.

Hong-Kong Gribi:

1968 yılında Hong-Kong’da patlak veren bu salgında yaklaşık 1 milyon kişi hayatını kaybetmiştir. Bu virüs 1957 salgınının sebebi olan H2N2 suşunun nöramidinaz kısmını aynıyla barındırken yeni hemaglütinin H3 barındırıyordu. Halen mevsimsel grip olarak salgın yapmaktadır. Yaşlılarda ağır hastalık yapan H3N2 suşu antigenic drift geçirmektedir.

HIV/AIDS Salgını:

Tespit edildiği 1981 yılından bu yana 32 milyon insanın ölümüne sebep olmuştur.Hastalığın etkeni olan HIV virüsü kendi başına ölüm sebebi değildir. Bağışıklık sistemini baskılayıp kişi enfeksiyonlara açık hale getirir. 2018 yıl sonu sayılarına göre HIV 37.9 milyon insan vardır. Virüs cinsel birliktelik ve kan transfüzyonuyla bulaşır.

Kaynakça:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir