Çevre Kanunu’ndan doğaya kalan: Yağma ve talan – Pınar Elmas* (Üniversiteli Gazetesi)

Şehirlerin iyileştirilmesi inşaatları arttırmak, mega projeler yapmak ile gerçekleştirilemez. Nitelikli yaşam koşullarında, sağlıklı, temiz ve betonla kaplı olmayan şehirlerde yaşamak için ve en önemlisi nefes alabilmek için doğamıza ve kentlerimize sahip çıkma bilinci ile hareket edilmelidir

10 Aralık 2018 tarihinde resmî gazetede “Çevre Kanunu”, “İmar Kanunu” ve “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi”ne ilişkin kanunlarla ilgili birtakım değişiklikler yayınlandı. Ocak 2019’da uygulanmaya başlanacak maddelerden maalesef sadece bir tanesi kamuoyunun gözleri önüne sunuldu: “Alışveriş esnasında marketlerdeki plastik poşetlerin çevreyi korumak amacıyla artık para ile satılması”. Hâlbuki yayınlandığı günden itibaren “poşet yasa” olarak konuşulan bu yasanın gerisinde neredeyse imar kanununun yürürlüğe girmesinden bu yana tartışılan ve düzeltilmesi gereken maddeler dururken yarayı daha da derinleştirecek olan hükümler eklenmiş oldu.

Yapılan değişiklikler sayesinde rant ve talanın önünde herhangi bir sınır bırakılmamış; başta ormanlar, dereler ve denizler olmak üzere diğer bütün kamusal alanları ve hatta en temel hakkımız olan barınma hakkımızı bile elimizden alacak niteliğe sahip maddeler getirilmiştir. Yapılacak olan projelerin özel kurumları daha doğrusu patronları daha da zenginleştirecek olması düzenlemelerin hangi amaçlarla yapıldığını açık bir şekilde gözler önüne sermektedir.

Talanın sınırı olmaz

Maddeleri konuşacak olursak, öncelikle İmar Kanunu’nun 5. maddesinde yer alan “Nazım İmar Planı ve Çevre Düzeni Planları” değiştirilmiş ve “Mekânsal Strateji Planı” tanımlanmıştır. Bu tanımlamalarla birlikte planlamanın merkezileştirilmesinin doğruluğu yeniden tartışılmaya başlanmıştır. Yapılacak olan planlarda kararların üstten alınması “bölgesel kalkınma” adı altında doğanın talanı konusunda artık kanunen en ufak bir engel kalmadığını ortaya koymuştur.

13. madde ile projelerin yapım aşamasındaki denetimi özel şirketlere devredilmiştir. Kamu kurum ve kuruluş inşaatlarının denetimi ve kontrollük hizmetlerinin danışman firmalara devredilmesi ile kamu denetimi ortadan kaldırılmış ve yolsuzluğun önü açılmıştır. Usulsüzce hayata geçirilen projelerin denetimsizliğinden kaynaklı meydana gelen iş cinayetlerinin zaten işlenmekte olduğu ülkemizde bizi bu konuda daha karanlık günlerin beklediğini, sistematik işçi cinayetlerinin katlanarak artacağını öngörmek zor değil.

18. madde ile Kıyı Kanunu’nda, “kıyıda yapılacak yapılar” tanımı “kıyıda ve su alanlarında” şeklinde genişletilmiştir. Su alanları ibaresi ile göllerimizin, derelerimizin üzerine santraller kurarak su varlıklarını yok etmenin amaçlandığı ortadadır. Kıyı ve su alanları hiçbir kriter konmadan enerji sermayesine emanet edilmektedir. Ülke ihtiyacını fazlasıyla karşılayan kurulu gücü kamulaştırmak ve ihtiyacı olmayan elektrik için doğayı zarara uğratan projelere engel olmak yerine, enerji sermayesinin karlılığını arttırmak için “yenilenebilir enerji” projelerinin temiz ve zararsız olduğu algısı yaratılmaya çalışılmaktadır. Bu yapılırken de bahsedilen santrallerin yarattığı doğa yıkımı, canlı katliamı ise tamamen yok sayılmaktadır.

22. maddesi ile; 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunu’nun 5. maddesine “Bakanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan riskli yapı tespit, tahliye ve yıktırma masrafları, hisseleri oranında maliklerden 6183 sayılı Kanuna göre tahsil edilir.” cümlesi ilave edilmiştir. Belediyelerin kendilerine yıkım için ayrılan bütçelerinin belirli sebeplerden dolayı yetersiz kalması sebebiyle bir türlü yıkılamayan yapıların yıkım maliyeti sahiplerinin üzerine atılmıştır. Yaşadığı bölgeden sürgün edilen vatandaşlara, şimdi de mevcut yapısının yok edilmesi sürecinin maliyeti yüklenmektedir.

24. madde ise çarpık kentleşmenin önündeki bütün sınırları kaldırmaktadır. “Riskli alanlarda, rezerv yapı alanlarında ve riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde, fonksiyon değişikliğine bakılmaksızın, mevcut inşaat alanının bir buçuk katına kadar olan yeni inşaat alanı için belediyelerce harç ve ücret alınmaz.” şeklinde değiştirilen ifade kentsel dönüşüm yalanı ile şehirlerin yeniden “düzenlendiği” bugünlerde afet riski bahanesi ile imar rantı yaratılmasını teşvik etmektedir.

Plastik poşet konusuna geri dönecek olursak reklam olarak kullanılan 8. Madde ile Çevre Kanunu’na getirilen Ek Madde 13’te plastik poşetlerin tüketiciye 25 kuruş ücretle verilmesi zorunlu tutulmuştur. Yapılan ücretlendirme çevre temizliği ve doğal hayatı korumak ile ilgili değildir. Doğaya ve canlı yaşamına zararları bilinen plastik poşeti yasaklamak yerine kullanımına fiyat biçmekteki tek amaç “çevreyi koruma ekonomisi” yaratarak bundan sermayenin nemalanmasını sağlamaktır.

Şehirlerin iyileştirilmesi inşaatları arttırmak, mega projeler yapmak ile gerçekleştirilemez. Yeşilin, insanların yanı başında olmadığı, sağlıksız alanlar yaratmak ne bugün ne de yarınımız için verilen mantıklı bir karar değildir. Nitelikli yaşam koşullarında, sağlıklı, temiz ve betonla kaplı olmayan şehirlerde yaşamak için ve en önemlisi nefes alabilmek için doğamıza ve kentlerimize sahip çıkma bilinci ile hareket edilmelidir. İnsanlığa verebileceği tek şey zarar olan sermaye kliklerinin ve onların politik temsilcilerinin karşısında bu perspektifle hareket ederek doğayı, dolayısıyla yaşamımızı korumayı hatta daha iyisini kurmayı hedeflememiz gerekmektedir.

*Karadeniz Teknik Üniversitesi Öğrenci Kolektifi

Çok okunanlar

Haberler

Her alanda öğrencilerin denetimi artıyor

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan ”Özel Öğrenci Barınma Hizmetleri Yönetmeliği”nde iki öğrencinin aynı odada kalması ”sakıncalı” görüldüğü gerekçesiyle yasaklandı Milli Eğitim Bakanlığı yayımladığı yeni yurt yönetmeliğinde homofobik bir kararla iki Devamı

Haberler

KYK kredi ve bursları Haziran’da kesiyor

AKP bu sefer de üniversitelinin kredi ve bursuna göz dikti. Eylül’de sona ermesi beklenen kredi ve burslar Haziran’da sona eriyor AKP üniversitelilerin 3 aylık kredi ve burslarına göz dikti. Yüksek Devamı

Haberler

İzmir’de Hayır tutukluları davası başladı

İzmir’de tutuklu bulunan belgeselci ve gazeteci Kazım Kızıl ve 6 üniversite öğrencisiyle birlikte 24 kişinin yargılandığı davanın ilk duruşması başladı 17 Nisan’da şaibeli başkanlık referandumu sonuçlarını protesto ettiği gerekçesiyle gözaltına alınan Devamı